عشق به کمال

ملاحظاتی پیرامون گونه های گیاهی و درختی سازگار با اقلیم ایران

اشاره : در پاسخ به مقاله ای تحت عنوان " با پوشش گیاهی سیل را مهار کنیم " که در همین صفحه درج شده بود ، نوشته ای دریافت کرده ایم که در بر گیرنده توضیحات مبسوطی در باره پوشش گیاهی مورد نیاز و گونه ای درختی سازگار با اقلیم ایران می باشد. از آن جائی که این پاسخ بلند خود در یک مقاله تخصصی در خور ارزیابی است مبادرت به درج کتامل آن کرده ایم .

اولین بنیانگذار تئوری با فرضیه ی هوموس humus ، ارسطو بود  که تقریباً در 350 سال قبل از میلاد گفت :

" گیاهان به وسیله ی ریشه خود در خاک از مواد هوموسی تغذیه نموده و بعد از مردن و متلاشی شدن نیز به عنوان هوموس در یک چرخش دائمی مجدداً شرکت می نمایند ".

لذا در مورد منافع استفاده از کاه ریزه و بقایای گیاهان جای بحث نه خواهد بود ، امّا متأسفانه در سال های اخیر در برخی از مناطق و مخصوصاً در بخش های وسیعی از استان لرستان پس از اتمام کاشت و برداشت محصول ، اقدام به سوزانیدن کاه ریزه های موجود و باقی مانده بر روی زمین می نمایند ، این اقدام فراگیر و اشتباه نتایج زیان باری برای زمین های زراعی داشته و باعث از بین رفتن موجودات ریز و باکتری های مفید خاک می گردد ، که جا دارد با اطلاع رسانی صحیح از تکرار این اشتباه جلوگیری کنیم .

در بخشی از مقاله ی مورد نظر برای حاصل خیزی و تثبیت ازت خاک ، پیشنهاد شده   "  از درختانی چون : اقاقیا ( صمغ عربی ) ، گلیریسیدیا ، لوکائا استفاده کنیم !!!

اولاً ، درخت اقاقیا و درخت صمغ عربی دو گونه ی جداگانه هستند.

دوماً ، اقاقیا درختی است از جنس Robinia  و از تیره ی  پروانه واران ، امّا درخت صمغ عربی ( که منظور نویسنده ی مقاله است ) درختی گرمسیری با نام Acacia arabica  ویا نام دیگر آن Acacia senegal معروف به صمغ عربی ( gum - Arabic tree) از تیره ی فرعی Mimosaceae و نام صحیح فارسی آن " آکاسیا ، کرت ، ویا صمغ عربی " است ، بنا براین اطلاق نام اقاقیا به این گیاه به هیچ وجه صحیح نیست .

Gliricidia نیز نام درختی بومی مناطق گرمسیری امریکا از تیره ی پروانه وارانPapionaceae که گونه ی Gliricidia sepium را برای سایه انداز نهال های  کاکائو ، وانیل و فلفل سیاه پرورش می دهند ، این درختان بومی و مخصوص مناطق گرمسیری مرطوب است که به اقرار نویسنده در شهر  " ایبادان "  نیجریه با شرایط خاص آب و هوائی مورد تحقیق قرار گرفته است .

امّا با توجه به نتایج تحقیقات کشت این درختان در نیجریه ، کاشت آن ها در ایران با توجه به شرایط آب و هوائی متمایز و بسیار متفاوت کشور ما مفید نبوده و برای تثبیت ازت خاک و یا مهار سیل کاربرد عملی و اجرائی و توجیه اقتصادی نه دارند.

اصولاً گیاهان مورد تحقیق و یا رویش در " ایبادان " نیجریه ( 7 درجه ی شمالی ) را با طول روزی 11 رساعت و 40 دقیقه در ماه دسامبر تا 12 ساعت و 33 دقیقه در ماه ژوئن نه می توانیم در ایران به کاریم ، باید توجه داشت که فتو پریودیسم  photoperiodism  در رویش کامل و توزیع طبیعی گیاه عامل مهمی است و یکی از نکات مهم انتخاب و حتی واریته یک گیاه برای ناحیه ی معینی محتاج دانستن واکنش گیاه نسبت به شرایط نوری و آب و هوا می باشد.

در استان هایی نظیر لرستان ، گلستان ، اردبیل ] چهار محال بختیاری ، قزوین ، خراسان ، آذربایجان ، اصفهان ، کردستان توصیه کاشت درختان گرمسیری Acacia  و  Gliricidia  و Leucaena   توجیهی نه خواهد داشت .

این توصیه همانند آنست که پیشنهاد کنیم گیاه اسفناج را برای تولید بذر در " ایبادان " نیجریه کشت نمائیم !!!

( ادامه دارد ....