با مطالعه ی تاریخ ادیان در می یابیم که زرتشت بــزرگ ترین و مهم ترین تحول را به وجود آورد ، وی طرح اعتقاد به خدای واحد کــــــه وابسته به قوم و عشیره و ملت واحدی نه بود و در معبد و مکانی جای ندارد و خالق همـــــــــــه ی جهان و جهانیان است را ارائه داد که در حقیقت وی مبتکر آن بوده ،

اما یهوه خدای بنی اسرائیل متعلق به عشیره و یا عشایر بود کــــه ابتدا به صورت محافظ دوازده قبیله ی اسرائیلی پرستش می شد ، با این وجود مزیّتی کـــــــه قوم یهوه بر دیگر اقوام داشت این بود که :

اولاً به یک خدا فقط معتقد بودند ،

دوماً از او بت نمی ساختند ،

با این وجود اعتـــــــقاد به یک خدای واحد خالق و حافظ تمام عالم بتدریج در طی قرن ها شکل گرفت ، و حتی در دورانی که یهود دولتی تشکیل داد و کشوری به وجود آورد هنوز هم یهوه را خدای وابســـته به قبایل یهود می دانستند و برای او چادر و قرارگاهی در نظر می گـرفتند و در جنگ ها نیز پیشاپیش سپاه حرکت می کرد .

در زمان سلطنت سلیمان حتی برای خدا معبد و مسکنی ساخته بودند کــه آثار آن هنوز در فلسطین موجود است . امـــــــــــروزه نیز پس از سه هزار و اندی سال یهودیان خود را قوم برگزیده ی یهوه می دانند و یهوه را متعلق به خود و نه قوم دیگری می پندارند و در تشـکیل دولت یهود از همان اسطوره های سه هزار سال پیش بهره گیری می نمایند .

یهودیان یهوه را به صورت خدای قبیله ی خود تصور می کردند و براین باور بودند و برخی نیز او را خدای طوفان می دانستند ،

خدای یهودیان خدای واحدی برای همه ی جهان نبود ، بل کـــــه خدای خاص بنی اسرائیل بود که به همین علت آنها موظف بودند فقط به او خدمت کنـــند و خدایان دیگر را خدمت نمی کردند و اعتقادشان بر مبنای فقط خدا برای خودشان و نه یک خدای عمومی برای جهان بود .

کم کم نُبی های اسرائیلیان به یهوه صورت کلی و جهانی داده و او را عادل و مهـــــــــربان خواندند ، و پس از قرن هشتم ق.م بتدریج تصویر جهانی یهوه نمودار شد به ویــــژه پس از تبعید و تماس با ایرانیان این تصور قوّت گرفت و از این برداشت عالی مــــزدا پرستی هنگام تبعید بسیار متأثر شده و آنرا وارد دین خود ســــــــاختند و صفات اهورا مــــزذا را برای یهوه برگزیدند ،

و سپس ایده ی جهنم و بهشت و پاداش و کیـفر و جنگ بین نیکی و شر و غلبه ی نیکی بر بدی را نیز یهودیان از زرتشتیان اقتباس نمودند ، اقتبــــــــــــــاس ناجی و سوشیانت از ایران چنان قوّت گرفت کــه بالاخره در یک گهواره ی جدید مسیحیّت را به وجود آورد ، که به عبارت دیگر حتی مسیحیّت غیر مستقیم زائیده ی فرهنگ زرتشتی است .