دیرینه ترین ...
مربوط به زرتشتیان بود ، که یکی از تحولات مهم الهیات این کیش در روزگاران ناشناخته مربوط به " سَوشیَنت " یا منجی آینده است .
عباراتی در گاهان وجود دارد که مبنی بر این است : زرتشت سرشار از این احساس بود که پایان جهان نزدیک است و این که " اهورامزدا " حقیقتی وحیانی را به امانت به او داده است تا بشر را برای ایفای نقش حیاتی اش در نبرد فرجامین برانگیزد .
در یسن 43 بند 3 : " مردی که به تر از یک انسان است " .
، یعنیشوشینت خواهد آمد .
سوشینت به معانی لغوی ، یعنی آن که سود خواهد رسانید .
#################################################
دیرینه ترین آداب نماز
مربوط به زرتشتیان بود .
که فرد مؤمن نخست با شستن غبار از رخسار ، دست ها ، و پاها ، خود را مهیا می ساخت .
آنگاه کمربند مقدس را می گشود و با گرفتن آن در دستان و در مقابل خویش ، چشم بر نماد پارسائی ( نماد پارسائی آتش است ) رو به درگاه آفریدگار خود می ایستد و به اهورامزدا نماز می برد .
نماز وظیفه ی فردی پیروان زرتشتی است .
( وظیفه ی همگانی پیروان زرتشت برگزاری هفت جشن در سال بود ) .
################################################
دیرینه ترین نماز
از نظر ایرانمیان پیش از زرتشت ، سه گاه روز ، ریعنی : بامداد ، نیم روز و شامگاه ،
برای نماز و عبادت اهمیت داده می شد .
بامداد - یا " هاونی " تحت حمایت " میثره بود .
نیم روز - یا " اُوزیره " تحت حمایت اهوره برادر وی ، یعنی اپام نپات قرار داشت .
شامگاه - یا " اَیویسروثرَه " که از آنِ فرّ وشی ها یا همان روان ردگان بود .
در زمان زرتشت دو بخش دیگر را اضافه نمود :
نیمه ی نخست شب را به فرّ وشی ها واگذاشت ، اما نیمه ی دوم را که " اوشه " نامید و زمان آن از نیمه شب تا پگاه بود به " سرئوشه " سرور نماز و نیایش اختصاص داد .
( در طی این زمان نیروهای تاریکی در قوی ترین حالت هستند و در پیرامون پرسه می زنند ، پس پیروان زرتشت باید بیدار باشند و با نمازهایشان جهان نیک را تقویت کنند )
دیگر بخش ، " رَپیثوَه " نام داشت که از هنگام نیم روز آغاز و تا پایان بهرِ نخست بعد از ظهر ادامه داشت که بدین سان از " اوزیره " شمرده می شد .
این پنج نماز روزانه بر هر زرتشتی تکلیف و جزو عبادات ضروری به پیشگاه خداوند ، و نیز سلاحی برای مقابله با بدی بود .
#########################################
دیرینه ترین ذکر
دیرینه ترین ذکر خداوند توسط پیامبر ایرانی " زرتشت " سروده شد .
این ذکر " اَهُو نَوَ یریَه " است ( بعدها موسوم به " اَهُو نَوَر " ) که به هر نوباوه ی زرتشتی آموخته می شد و در صورت لزوم می توان آن را به جای همه ی عبادات و دعاها به کار برد .
این ذکر بنابر تحقیقات ..(منبع را فراموش کرده ام ) به گویش باستانی گاهانی بوده که خود پیامبر بدان سخن می گفته و پژوهشگران بحث های زیادی برای درک معنای دقیق ابیات مقدس آن داشته اند که نوشته ی زیر آمیزه ای از ترجمه های جدید آن است :
" او ( اخورامزدا ) هم سرور دلخواه است و هم داوری بر طبق اشه .
اوست کننده ی اعمالِ اندیشه ی نیک متعلق به زندگانی .
ملکوت از آن مزدا اهوره است که او را چنان شبان از بهر درویشان قرار داده اند " .
( واژه ی درویشان ترجمه شده ی واژه ی " دریگو " است که صورت قدیم همین واژه ی درویش است و معنای خاصی دارد : درویش یعنی شخص مؤمن و فروتن و پیرو راستین دین زرتشتی )
هنوز هم در اعمال عبادتی روزانه زرتشتیان و نیز در هر مراسم این ذکر خوانده می شود .