روح ، گوهر جان . برگه ی ششم
دانته در حقیقت ، عشق را با خدا در امیخته است وقتی که می گوید : " این کار عشق است که خورشید اختران را در گردش دارد " ، در غرب کتاب یا قطعه ای رانه می توان یافت که عشق را با آن عظمت به این آراستگی و چیره دستی توصیف کرده باشد ولی در مشرق زمین ، تصوف و عرفان ما مشحون از چنین ادبیاتی است .
دانته در بهشت اساس همه چیز را در عشق قرار می دهد و درجه ی سعادت ازلی ارواح بهشتی متناسب با آن درجه ی عشق است که ارواح می توانند داشته باشند و تنها از راه این عشق است که به چنین سعادتی نائل می گردند و جذب و مستحیل اراده ی خداوندی نیز به درجه ی عشق آنان مربوط می شود.
در بهشت دانته ، افلاک نقش عمده ای دارند ، بر اساس هیأت بطلمیوسی کره ی زمین مرکز کائنات بوده و بر گرداگرد آن 9 فلک بدین ترتیب در گردشند:
فلک اول : ماه
فلک دوم : عطارد ( تیر )
فلک سوم : زهره ( ناهید )
فلک چهارم : خورشید
فلک پنجم : مریخ ( بهرام )
فلک ششم : مشتری ( بر جیس )
فلک هفتم : زحل ( کیوان )
فلک هشتم ثوابت
فلک نهم : فلک الافلاک
گردش و چرخش این افلاک یک سان نه بوده و هر سیاره گردش دورانی خاص خود را داشته و سرعت سیر هر کدام به نسبت دوری از کره ی زمین سریع تر است که در کتاب " ضیافت Convivio "، دانته قبلاً این نظریات علمی را نوشته بوده و این افلاک 9 گانه منازل مختلف ارواح بهشت هستند و در حقیقت این افلاک تشکیل بهشت و ملکوت را می دهند و ارواح با توجه به کمی و زیادی درجه ی " سعادت جاویدان " و برکت الهی از " فروغ الهی " در این افلاک 9 گانه بسر خواهند بُرد ، و بالاتر از این افلاک 9 گانه ، دهمین آسمان قرار دارد که " عرش الهی " یعنی اورنگ گاه خاص خداوندی است و آسمان آتشین Empireo نامیده می شود و بر خلاف سایر افلاک بی حرکت است و آسمانی غیر مادی است .
فلک ماه ، سیاره ای متغیّر و متلون ، و جایگاه ارواح پارسائی است که در زندگی از روی اجبار به نذور خویش وفا نه کرده و آن چنان که باید ثابت قدم نه بوده اند ( سرود های 2 تا 5 ).
فلک عطارد ، سیاره ای که بر کوشش دها و فعالیت های روز مرّه ی بشری سرپرستی دارد و جایگاه آن گروه از ارواح بهشتی است که در رویب زمین به راهنمائی ایمان در دنبال کسب افتخار بوده و کارهای بزرگی کرده اند ( سرودهای 5 تا 7 ).
فلک زهره ، سیاره ای که مظهر عشق های جسمانی است و جایگاه ارواح گروهی است که در زندگی جسمانی اساس زندگی خود را بر عشق های جسمانی و لذت طلبی قرار داده و سپس به عشق خداوند رسیده اند ( سرود های 8 و 9 ).
فلک ئخورشید ، ارواح گروه فقها و متألهین قرار دارد که در زندگی خود نور معرفت و حکمت را بر افراد بشر تابانیده اند ( سرود های 10 تا 14).
فلک مریخ ، ارواح گروهی است که در راه ایمان خود جنگیده و به شهادت رسیده اند ( سرود های 15 تا 18 ).
فلک مشتری ، ارواح گروه پادشاهان و زمانداران دادگر ساکن می باشند ( سرود های 18 تا 20 ).
فلک زحل ، جایگاه ارواح گروه " مجذوبان و متأملان " بوده و از نظر دانته کامل ترین ارواح در این فلک جای دارند و در این افلاک نردبانی زریمن قرار دارد که یک سره تا عرش اعلی بالا می رود ( سرود های 21 و 22 ) .
فلک ثوابت ، جایگاه پیامبران است ( سرود های 27 تا 29 ).
فلک افلاک ، جایگاه فرشتگان می باشد ( سرود های 30 تا 33 ).
و در نهایت اشاره می کند که این افلاک جایگاه دائمی این ارواح نیست چون جایگاه ابدی و حقیقی آنان در آسمان دهم یعنی " عرش الهی " است و در عرش الهی اثری از زمان و مکان نیست ( مولوی آن را لا مکان معرفی نموده " لامکانی که در آن نور خداست ..." ).
ادامه دارد.....